Liefde kun je leren

Dagelijks ben ik bezig met de liefde. In mijn werk is het een belangrijk terugkerend onderwerp, maar uiteraard ook in mijn relatie. Ik probeer onze liefde te laten gedijen, hecht te houden. Dat vraagt om keer op keer op de behoeften van mijn geliefde afgestemd te zijn. En andersom heb ik dezelfde inzet van mijn vrouw nodig. We communiceren er daarom geregeld over. Samen hebben we dit boek gezamenlijk gelezen, want ook samen dingen delen verbindt ons.

In het boek “Liefde kun je leren” van collega Jacoline Steegstra uit Leeuwarden worden zeven sleutels voor een hechte relatie beschreven. Al even had ik, alleen vanwege de titel, zin om dit boek te lezen. Het boek is ontstaan door boekenkennis, ervaringen met cliënten, maar ook de eigen ervaringen. Dat maakt het heel lezenswaardig. En wat al snel bevestigd wordt, is dat een relatie veel inzet kost en dat je soms gewoon alles hebt gegeven en het dan echt niet meer gaat. Voor een relatie heb je ook vaardigheden en inzicht nodig. De zeven sleutels dragen bij aan een hechtere relatie.

Jacoline beschrijft hoe de liefde en het laten groeien ervan levendig gehouden moet worden, onderhoud nodig heeft. Een eerste sleutel is om terug te keren naar de start van je liefdesrelatie. Hoe zag die eruit? Wat deed je? Wat deed de ander? Daarvan kun je leren waarom je voor elkaar koos. Het kan aanleiding zijn om terug te keren naar de mooie herinneringen en zo weer nieuwe ervaringen op te doen, die net als toen zo aantrekkelijk waren.

Wat maakt een relatie tot een hechte relatie? Dat heeft veel te maken met hoe je de verbinding bent aangegaan, hoe je je überhaupt verbindt. Is er sprake van iets zakelijks, een contract of meer van een verbond dat je bent aangegaan? Het verschil wordt mooi naast elkaar gelegd en werkt verhelderend.

Voor gehechtheid is er gevoel van veiligheid en betrokkenheid nodig. De ultieme band tussen twee mensen gaat diep, vraagt en geeft veel. Wat werkt opbouwend. Spreek je elkaars taal wel? Wat kun je elkaar echt blij mee maken? Goed om daarover na te denken. In het boek komen ook deze aspecten aan de orde. De zeven sleutels openen ieder hoofdstuk weer een andere invalshoek, waardoor helder wordt dat een relatie beginnen gemakkelijker dan deze te onderhouden.

De uitleg is met heldere voorbeelden toegankelijk. Aan het einde van elk hoofdstuk geeft Jacoline een handige samenvatting en maakt ze het ook extra praktisch door vragen en opdrachten.

Wanneer het niet goed gaat kun je gaan twijfelen of je je gewoon niet vergist. Ga er maar vanuit dat je destijds waarschijnlijk gewoon de goede keuze hebt gemaakt. Er is echter kennis nodig en het vraagt om vaardigheden om na die start van de relatie onderling op elkaar af te stemmen. Heb je dat niet bewust gedaan, dan wordt het geluid steeds vaker en disharmonisch. In deze fase van het leven, wordt moet je weer opnieuw onderling afstemmen. Dat vraagt om actief naar elkaar te luisteren en beluisterd te worden met een open mind, zonder oordeel. Eigenlijk als een leergierig of nieuwsgierig iemand. Zo’n boek als dit, helpt daarbij.

Over relaties valt veel te zeggen en te schrijven. Jacoline heeft een vlotte pen. Wat mij betreft is ze erin geslaagd om een gemakkelijk leesbaar boek te schrijven over onderwerpen in de relatie, die soms niet zo soepel gaan. Van samen wonen, samen een huishouden voeren, het hebben van kinderen en het leuk houden in bed, de seksualiteit. Het boek is interessant, verdiepend en praktisch. Wat mij betreft een aanrader!

Kom je er desondanks niet uit, dan is relatietherapie heel zinvol. Schroom niet om dan hulp te vragen. Je bent welkom!

Liefde kun je leren, Jacoline Steegstra, Uitgeverij KokBoekencentrum. ISBN 9789043 533811

Een kwestie van dood en leven

Onder GGZ collega’s is psychiater / psychotherapeut Irvin Yalom (1931) een bekende naam en voor velen ook een voorbeeld. Ook voor mij. Zelf heb ik ook diverse boeken van hem gelezen. Heel recent kwam zijn -waarschijnlijk- laatste boek op de markt met de treffende titel “Een kwestie van dood en leven” wat hij schreef met zijn echtgenote, Marilyn (1932).

De gezondheid van beiden hangt aan een zijden draad. De reden om over deze materie te schrijven ligt daarom voor de hand. Het is om en om door beiden geschreven. Elk kijkt terug op hun carrière, hun mooie jaren, maar nu ook op hun nabije levenseinde.

Het is een heel eerlijk boek. Irvin, die jarenlang mensen met rouw en de dreigende dood heeft begeleid, merkt dat zijn zelfgeschreven boek over de dood, “Tegen de zon in kijken” herleest om met de feiten om te gaan. En hij leert zoveel meer.

De kwestie van dood en leven overkomt ons allemaal. De ene ervaart het vroeger dan de ander, maar voor iedereen geldt het. De schrijvers kijken terug, halen herinneringen op en ontdekken dat hun oude bekenden vrijwel allemaal overleden zijn. De schrijvers zijn op dat moment 87 en 88 jaar en ontdekken dat ze tot de allerlaatsten behoren van hun generatie. Zeer confronterend. In de afgelopen maanden zocht ik ook op internet naar namen van jongens van de lagere en middelbare school en ontdekte dat zeker twee oud-klasgenoten al zijn overleden. Dat raakt!

Afhankelijk worden is voor iedereen moeilijk, maar voor mensen, die graag helpen, blijkt het – ook in de gesprekken, die ik met zulke mensen voer- vaak ergelijk. Ook Irvin beschrijft dat. En op zijn hoge leeftijd is hij nog altijd actief als therapeut… In deze fase moet hij loslaten en toelaten. Een moeilijk proces. Er komen gedachten aan de zelfgekozen dood. Hij heeft velen ertegen beschermd. En nu moet hij, maar ook zij daaraan denken. Door de machteloosheid. Hij denkt echter verder en deze zin raakt mij in zijn overwegingen: ‘patiënten helpen raakt aan de diepste kern van mijn leven en is iets wat ik niet kan en wil besmeuren’. Echt zijn, zelf ook doen wat je de ander suggereert. In moeilijke omstandigheden blijft dat een eerlijke uitdaging. En daarover schrijft hij. Het naast de ander staan met ook de eigen ervaring, is wat me aanspreekt en wat ikzelf ook graag doe.

We vergeten dingen, die in het actuele moment zo van betekenis zijn. We denken dan het voor altijd te onthouden. Het blijkt niet zo te gaan. Irvin Yalom heeft veel anekdotes opgeschreven en delen ervan verwerkt in zijn verschillende boeken. Nu hij dingen begint te vergeten, context kwijtraakt en merkt in een heel andere eeuw te zijn aangekomen, heeft hij er verdriet van. Dat mag er zijn. Moet er zijn. Hij leert weer een heel andere kant van zichzelf kennen. Zo bekent hij nog nooit een zelfstandig wonende man te zijn geweest.

In zijn boek “Tegen de zon in kijken” komt hij teruglezend een passage tegen waarin hij patiënten vraagt wat ze het meest vreest aan de dood. Het antwoord is “Alle dingen die ik niet gedaan zou hebben“. Wat een treffende gedachte. We stellen snel iets uit voor later, terwijl dat voor nu bedoeld is.

De Yaloms zijn opgegroeid in de joodse cultuur, maar zijn niet religieus. Na de dood stopt het voor hen. De Bijbelse teksten zijn echter ook voor hen een bron van steun. Zo wordt geciteerd uit Psalm 23: “Al ging ik ook door een dal vol schaduw van de dood, ik zou geen kwaad vrezen”… en Paulus in 1 Korinthe 15: “Dood, waar is uw prikkel? Graf, waar is uw overwinning?” Voor mij citaten, die juist in de context waarde hebben, namelijk omdat een altijd aanwezige, met ons betrokken God is.

Het mooie in dit boek is voor mij de eerlijkheid, het kijkje in hun gedachten. Het proces van de voortschrijdende ziekte bij Marilyn en de kwetsbaarheid van Irvin, vragen van beiden om het onder ogen te komen. Ze lezen elkaars hoofdstuk, voordat de ander verder schrijft en zo helpen ze elkaar ook door het proces. Een eerlijke reflectie, ieder voor zich, maar ook samen. Het hele proces, tot aan het daadwerkelijke overlijden wordt zo beschreven. Zolang het kan samen.

Na haar overlijden ontstaat er een nieuwe werkelijkheid. Rouwen vraagt tijd. Verdriet heeft zijn plaats nodig. Het is hard werken, zo ervaart Irvin. In een aantal hoofdstukken laat hij tot ongeveer een jaar na het overlijden ons in zijn ervaringen delen. Heel bijzonder. Een trooster moet ook getroost kunnen worden. Angst en pijn horen bij het leven, ook als therapeut. Ongelooflijk kwetsbaar wanneer het afscheid zo openlijk wordt beschreven. Zeldzaam mooi.

Zo’n boek voorlezen, brengt ook onszelf in gesprek over dezelfde thema’s. Hoewel we bijna 30 jaar jonger zijn, is het ook voor ons goed daarover te spreken. Het is goed het onder ogen te zien en niet ervoor weg te lopen.

Als liefde overleven wordt

De vele gezichten van partnergeweld.

Geschreven door Triene-Mie Le Compte en Anne Groenen 

Via LinkedIn kreeg ik een connectieverzoek van Triene-Mie Le Compte. Ze is ervaringsdeskundige van partnergeweld en ze wil heel graag het thema op de kaart zetten om het herkenbaar te maken en anderen te helpen. Samen met dr. Anne Groenen heeft ze het boek geschreven “Als liefde overleven wordt”, waarin een combinatie van theorie en praktijk van psychologisch partnergeweld wordt beschreven. Ik houd van praktische boeken en realistische verhalen. Dit boek combineert het. Ik heb het direct aangevraagd bij de bibliotheek. Zodra het beschikbaar was, ben ik het boek gaan lezen. Elke dag een of twee hoofdstukken was meer dan genoeg, want biografische gegevens zijn heftig,  bijna niet te bevatten dat dergelijk leed zich achter voordeuren afspeelt en ook hoe moeilijk het blijkt om hieruit te stappen. De psychologische processen zijn helder en klaar beschreven. 

Jarenlang heeft het proces van terreur in haar relatie geduurd. Het begon bij haar vanaf dag één. Wat een ontgoocheling. 

Ze beschrijft de dolle verliefdheid, het idealiseren van haar partner, ook wanneer hij gedrag vertoont wat ze niet begrijpt en haar kwetst. Ze beschrijft hoe ze terugkijkend al snel veranderingen bij zichzelf bespeurt. Alles komt in het teken van haar partner te staan.  Ze gaat negatief gedrag dat haar partner doet, rechtvaardigen. Ze gaat om de lieve vrede voor haar prettige activiteiten en contacten met familie en met vrienden verminderen. Ze geeft, geeft en geeft om tenslotte op te merken dat ze constant moe is, gespannen en angstig wordt, wanneer haar partner bij haar is.

Anne beschrijft hoe daders van het psychische partnergeweld steeds meer grip willen hebben, dictatoriale kenmerken gaan vertonen. Het is een proces dat vaak met dezelfde strategieën verloopt. Herken je de verschijnselen dan is er alle reden om op je hoede te zijn en met behulp van anderen weer je veiligheid te hervinden. Uiteindelijk is de veiligheid in het geding. 

De dader heeft verschillende strategieën om de volledige macht over te nemen. 

Instabiliteit creëren, bv door woorden van jou te verdraaien, zogenaamde afspraken iedere keer anders maken, wat veel verwarring geeft en tenslotte als zwakte van het slachtoffer wordt gesuggereerd. Ook isolatie, het inboezemen van angst en het bezorgen van minderwaardigheidsgevoelens of een schuldgevoel horen bij de strategie. Er komt geen rust. Wel vaak hoop op verandering, die niet komt. Iemand wordt zo murw gemaakt. Uiteindelijk wordt de oorspronkelijke ‘grote liefde’ jouw baas. Alleen zijn wil en belangen tellen. Het wordt door de voorbeelden van Triene-Mie, Titi in het boek, een plaatjesboek. Het onrechtvaardige is voelbaar en zo ook de onmacht, omdat de droom en de verwachting dat het weer goed komt, voortdurend wordt gevoed,  maar niet waargemaakt wordt. 

Het boek is zeer lezenswaardig en een aanrader voor mensen, die angst kennen in hun relatie, voor hulpverleners,  die zo meer oog krijgen voor wat er kan spelen en een bemiddelende rol kunnen spelen. Ook daders zijn mensen met een nood, niet alleen de slachtoffers. Taalkundig is geregeld zichtbaar dat de schrijfsters Vlamingen zijn. Soms roept dat vragen op, maar ook die taal is verrijkend. 

Specialistische instellingen kunnen gepaste behandelingen uitvoeren, maar dan zal eerst opgemerkt moeten zijn dat deze nood er is. 

DE KRACHT VAN BETEKENIS

Met enthousiasme werd het boek met deze titel mij aangereikt.  Het thema ‘betekenis hebben’ spreekt me aan. In de loop van de jaren is de kracht van het van betekenis zijn voor iets of iemand, me steeds meer duidelijk geworden. Dat drijft mensen, geeft energie. En het missen doet hen geen goed.

Gelukzoekers vinden soms geluk, maar het plezier eindigt vaak bij het vinden. Zoals me vroeger wel werd voorgehouden ‘het bezit van de zaak, is het einde van het vermaak’. Hedonisme brengt dus geen blijvende vervulling. Grote kans dat we bij het extreem streven naar geluk en het vermijden van alle pijn, een zinloos leven krijgen zonder diepgang of gevoel van verbondenheid.

3 woorden die ook nodig zijn.

We willen allemaal graag ergens bij horen, gezien en gehoord worden. Ik herinner me dat verlangen. Als kind had ik niet het gevoel ergens bij te horen. Ik stond aan de rand. Deed nauwelijks mee. Hoe fijn was het later, in mijn tienertijd, dat ik welkom was bij allerlei mensen, wanneer ik hen spontaan opzocht. Wat ik vertelde werd gehoord en serieus genomen.

Een zin van Madeleine L’Engle spreekt me aan. ‘De enige zekerheid die we hebben is dat we hier zijn, op dit moment, in het nu. Het is aan ons : om voluit te leven, elk moment te ervaren, bewust, alert en aandachtig. We zijn hier, ieder van ons en vertellen ons eigen verhaal – en wat een fascinerende verhalen vertellen we!’

Het zijn in het moment, leven in het nu. Dat heb ik bij het zien van deze fiets, die door de schaduw dubbele stangen lijkt te hebben. Dat is voor mij een geluksmoment. Maar uiteindelijk is het langdurig.

Het wonder van schaduw.

Heel treffend komt in het boek “De kracht van betekenis” naar voren dat niet geluk, maar het van betekenis zijn voor anderen, de bevrediging en zin in het leven geeft.

De opdracht uitleven heb je naaste lief als jezelf (en jezelf als je naaste!) werkt als een echo. Wanneer je dat doet met volle inzet, ervaar je de kracht van betekenis en heb je God lief boven alles. Het resultaat ervaar ik in gevoelens van dankbaarheid.

Vooral in mijn werk ervaar ik deze dingen. Ik hoor van de mensen die ik ontmoet terug dat ze een luisterend oor hebben ervaren, een warm welkom en de vrijheid om te denken en te zeggen wat van belang is. En wat ik zie ontstaan is een positiever godsbeeld en zelfbeeld. Wat is er fijner dan te weten dat je aanvaard bent, ertoe doet. Zonder voorwaarden vooraf.

God is liefde. Hij is reëel, geen illusie. Het eeuwige leven is Hem te kennen, wat veel meer is dat van Hem gehoord te hebben. Zijn liefde dwars door ons heen. Dat is mijn passie. 

Het doet me denken aan een lied uit de Opwekkingsbundel: ‘Heer vol geduld toont U ons Uw liefde. Uw Naam is groot en Uw hart is zacht. Van al Uw goedheid wil ik blijven zingen, tienduizend redenen tot dankbaarheid.

N.a.v. De kracht van betekenis, Emily Esfahani Smith. ISBN 9789025904463

Marcel van der Waard

Wat ik graag wil delen

Maak je website op WordPress.com
Aan de slag